Lactoferrine helpt ons grootste immunologische orgaan: de darm

Geplaatst op 21st Nov 2011 @ 12:54 PM

Lactoferrine is een fascinerend natuurlijk antibioticum en immuunmodulator als bondgenoot in de verdediging tegen schimmels, bacteriën parasieten en virussen.

De darm is het grootste immunologische orgaan. In de darm leven 10x zoveel micro-organismen dan de mens aan cellen kan tonen. Het spijsverteringskanaal (tractus digestivus) is een structureel en functioneel open systeem. Men kan het beschrijven als de naar binnengekeerde buitenwereld. In dit systeem ontstaan de storingen, die in een stofwisselingsblokkade eindigen (bijvoorbeeld gebrekkige vertering), ontstekingsprocessen, immunologische storingen). In dit opzicht neemt de behandeling van de darm een belangrijke plaats in.

De veelvoudige taken van de darm zijn voor de mens van levensbelang. Enerzijds is de darm permeabel voor de voedingsstoffen, anderzijds vormt de darm een barrière voor aanvallen van buitenaf. Deze beschermingsfunctie wordt verzorgd door: de darmflora, het darmslijmvlies en het immuunsysteem van de darmen. Alleen het immuunsysteem van de darmen is verantwoordelijk voor 80% van de menselijke afweercapaciteit.
Darmslijmvliesbarrière Het darmslijmvlies- systeem, of nauwkeuriger het gut-geassocieerd lymfoïd weefsel (GALT), is het grootste lichaamseigen met de immuniteit belaste systeem en vervult belangrijke lokale en systemische afweer- en controlefuncties. Niet alleen gezonde voedingsbestanddelen passeren het darmkanaal, maar ook in grote hoeveelheden ongezonde voedingsmiddelen. Plus ook nog allerlei toxinen, parasieten, schimmels, virussen en bacteriën (en hun uitscheidingsproducten).

Tegenover een dergelijk ononderbroken aanval moet een krachtige verdedigingslinie opgeworpen worden: de mucosa-barrière. De zogenaamde lactoferrine is een fascinerende bondgenoot in de verdediging tegen endogene en exogene belagers en komt in dit artikel daarom volledig in het lentezonnetje te staan.
Lactoferrine als verdedigerHet maag-darmkanaal kan worden gezien als een ecologisch systeem waarin voor de optimale opname van voedingsstoffen een bepaalde balans moet heersen tussen de verschillende daarin aanwezige 'goede' en 'kwade' bacteriën. Als in dat systeem de verkeerde bacteriën de overhand krijgen levert dat een reeks aan problemen op, die op hun beurt vrij baan geven aan talloze ontstekingsmediatoren (zoals TNF-alfa, IL-1bèta, IL-6 en IL-8).

De lactoferrine is een glycoproteïne dat heeft laten zien de goede bacteriën in de darm dramatisch in aantal te kunnen doen toenemen, terwijl het tegelijkertijd de slechte doet afnemen.
Lactoferrine is een ijzer bindend glycoproteïne (van de transferrine-familie) dat in het
menselijk lichaam wordt gesynthetiseerd door neutrofiele granulocyten (witte bloedcellen) en slijmvliesepitheel.
IJzerbinderDe naam lactoferrine verwijst naar de bron waarin lactoferrine voor het eerst is aangetoond (koemelk) en het vermogen van lactoferrine om vrije ijzerionen krachtig te binden over een brede range van pH-waarden. De ijzergebonden vorm van lactoferrine heet hololactoferrine, de ijzervrije vorm wordt apolactoferrine genoemd.

Normaliter krijgt we alleen in de periode na de geboorte significante hoeveelheden (apo)lactoferrine binnen met de borstvoeding. Tot 15% van de moedermelk bestaat uit lactoferrine (koemelk bevat maar 0,2 gram lactoferrine per liter). Wei-eiwitisolaat bevat circa 0,5 % lactoferrine. Tegenwoordig is het mogelijk om een hoog gedoseerd supplement met lactoferrine (uit koemelk) te gebruiken als aanvulling op het door het lichaam zelf geproduceerde lactoferrine.
Lactoferrine als natuurlijk antibioticaDe afremmende activiteit van apolactoferrine tegen bacteriën is het gevolg van het
wegvangen van ijzerdeeltjes (Fe3+) uit de omgeving. Hierdoor worden bacteriën
sterk geremd in hun groei en de expressie van virulente factoren. Deze afremmende activiteit ( bactericide activiteit) wordt toegeschreven aan de directe communicatie over en weer van lactoferrine met de buitenkant van de bacterie. Onderzoekers ontdekten dat lactoferrine het buitenste membraan van gramnegatieve bacteriën ernstig beschadigt door te binden aan lipopolysaccharide (LPS), met splitsen van cellen (cellysis) tot gevolg.

Door het beschadigen van de bacteriële membraan verhoogt lactoferrine de effectiviteit van natuurlijke antibacteriële stoffen zoals lysozyme en farmaceutische antibiotica zoals rifampicine. Daarnaast heeft lactoferrine het vermogen om de aanhechting van bacteriën aan gastheercellen te voorkomen. Bij chronische infecties hebben bacteriën de neiging een georganiseerde  sterk klevende laag bacteriën ( biofilm) op een slijmvliesoppervlak te vormen waardoor ze heel lastig te bestrijden zijn.
Antivirale activiteit Vooral E. coli, Stafylococcus, Streptococcus, Klebsiella pneumoniæ, Heliobacter pylori en Clostridium blijken zeer gevoelig voor de krachtige wijze waarop lactoferrine het voor hen zo essentiële ijzer buiten bereik houdt. De 'goede' darmbacteriën, zoals lactobacillus acidofilus, lactobacillus bifidus en lactobacillus GG zijn voor hun ijzerbehoefte vermoedelijk minder afhankelijk van exogene bronnen en hebben daarom minder last van deze eigenschap van lactoferrine.

Lactoferrine heeft ook een krachtige antivirale activiteit tegen een groot aantal RNA- en DNA-virussen die mens en dier besmetten. Te denken valt aan onder meer het rotavirus, herpesvirus (type 1 en 2), hepatitisvirus (type B, C en G), influenzavirus, HIV, hantavirus, poliovirus, adenovirus, enterovirus, humaan cytomegalovirus en humaan respiratoir syncytial (RS) virus.
Anti allergisch en tegen schimmels en gistenEr zijn aanwijzingen dat apolactoferrine ook allergische reacties remt, door het wegvangen van ijzer en het remmen van het tot expressie komen van ontstekingsmediatoren zoals TNF-alfa, IL-1bèta, IL-6 en IL-8. Het inzetten van lactoferrine zou kunnen bij bijvoorbeeld astma en hooikoorts.
Onderzoek laat zien dat lactoferrine de door Ig-E gestimuleerde histamine-afgifte door mestcellen  remt.

Lactoferrine bedreigt naast bacteriën en virussen ook gisten en schimmels zoals Candida sp., Aspergillus fumigatus, Trichophyton. Ook parasieten Pneumocystis carinii, Entamoeba histolytica, Plasmodium sp., Giardia, Toxoplasma gondii worden gepest in hun voortbestaan.
Lactoferrine heeft een synergetische activiteit naast reguliere antimycotische medicijnen(clotrimazol, fluconazol) en antiparasitaire medicijnen.